{"id":322,"date":"2022-08-20T23:38:07","date_gmt":"2022-08-20T21:38:07","guid":{"rendered":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322"},"modified":"2022-08-21T13:42:45","modified_gmt":"2022-08-21T11:42:45","slug":"psychologia-a-nasz","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322","title":{"rendered":"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Leszek A. Kapler<\/a><\/p>

Psychologia a nasze zdrowie<\/strong><\/p>

Dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmuj\u0105 ludzie w sprawie swojego zdrowia, takie jak: co zje\u015b\u0107 a czego nie, czy otworzy\u0107 okno czy siedzie\u0107 w dusznym pomieszczeniu, zapali\u0107 papierosa czy zje\u015b\u0107 jab\u0142ko, kiedy i\u015b\u0107 do dentysty, czy umy\u0107 r\u0119ce przed jedzeniem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z decyzjami zdrowotnymi. Jednym z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 nowoczesnego podej\u015bcia do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w zdrowotnych, jest traktowanie organizmu jako ca\u0142o\u015bci i spostrzeganie zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi jego obszarami, a z kolei w dzia\u0142aniach naprawczych – formu\u0142owanie zalece\u0144 i sposob\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 te\u017c do ca\u0142ego organizmu i og\u00f3lnego stanu zdrowia cz\u0142owieka, a nie tylko jego cz\u0119\u015bci. Warto prze\u015bledzi\u0107, co psychologia zdrowia ma do powiedzenia w sprawie decyzji i zachowa\u0144 zdrowotnych i spr\u00f3bowa\u0107 zaczerpn\u0105\u0107 z tego obszaru, dla zrozumienia niekt\u00f3rych aspekt\u00f3w ludzkiego funkcjonowania. Przyjmuj\u0105c tak\u017ce ten holistyczny aspekt, nale\u017ca\u0142oby tak\u017ce cz\u0119\u015bciej my\u015ble\u0107 o formu\u0142owaniu takich zalece\u0144, kt\u00f3re ucz\u0105 i motywuj\u0105 nas do dbania o swoje zdrowie i ca\u0142y organizm.<\/p>

DECYZJE i ZACHOWANIA ZDROWOTNE<\/strong><\/p>

Dbanie o stan zdrowia polega na dw\u00f3ch rodzajach dzia\u0142a\u0144: zaprzestawaniu zachowa\u0144 szkodliwych i ryzykownych dla zdrowia oraz podejmowania dzia\u0142a\u0144 konstruktywnych \u2013 prozdrowotnych. S\u0105 to wi\u0119c dwa r\u00f3\u017cne kierunki dzia\u0142ania \u2013 \u201epowstrzymywanie si\u0119 od…\u201d i \u201eutrzymywanie w…\u201d. Sposoby oddzia\u0142ywania na ka\u017cde z nich s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale te\u017c w podstawowym zakresie – podobne. Najistotniejszym czynnikiem uruchamiaj\u0105cym ka\u017cde z nich jest motywacja do <\/strong>dbania o swoje zdrowie<\/strong>. By by\u0142a silna \u2013 posiadanie dobrego zdrowia musi sta\u0107 si\u0119 warto\u015bci\u0105, umieszczan\u0105 wysoko w hierarchii warto\u015bci. Po prostu – cz\u0142owiekowi musi na zdrowiu zale\u017ce\u0107. Badania w tym wzgl\u0119dzie\u00a0 niestety wskazuj\u0105, i\u017c wprawdzie w\u015br\u00f3d warto\u015bci uznawanych zdrowie liczy si\u0119 do\u015b\u0107 znacznie \u2013 jak przy okazji toast\u00f3w \u2013 naprawd\u0119 sobie i innym go \u017cyczymy, to jednak w\u015br\u00f3d warto\u015bci realizowanych spada ono na sam d\u00f3\u0142 hierarchii \u2013 jest jedn\u0105 z takich, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119camy stosunkowo naj\u0142atwiej na rzecz czego\u015b innego i to stosunkowo ma\u0142o wa\u017cnego. Odczuwanie chwilowej przyjemno\u015bci staje si\u0119 wystarczaj\u0105cym powodem by zaryzykowa\u0107 w\u0142asnym zdrowiem. Z kolei jest oczywiste, \u017ce trudno zdecydowa\u0107 si\u0119 na wysi\u0142ek w sprawie dbania o sw\u00f3j stan zdrowia, je\u015bli jego osi\u0105gni\u0119cie nie jest takie wa\u017cne w \u017cyciu. Do\u015b\u0107 dobrym obrazem tego zjawiska jest prosty test, kt\u00f3ry proponuje si\u0119 uczestnikom zaj\u0119\u0107 z zakresu zdrowego stylu \u017cycia po poinformowaniu ich o tym, \u017ce najnowsze osi\u0105gni\u0119cia medycyny naprawd\u0119 wskazuj\u0105 na to, i\u017c czas zu\u017cycia ludzkiego organizmu wynosi prawdopodobnie ponad 120 lat. Nast\u0119pnie zach\u0119ca si\u0119 uczestnik\u00f3w, aby ka\u017cdy zawar\u0142 ze sob\u0105 umow\u0119, co do d\u0142ugo\u015bci i jako\u015bci \u017cycia. Najwy\u017cej 10 % os\u00f3b, jest gotowe um\u00f3wi\u0107 si\u0119 ze sob\u0105 na d\u0142ugie i zdrowe \u017cycie \u2013 takie ok.100\u00a0 lat! Przeci\u0119tnie wybieraj\u0105 80, godz\u0105c si\u0119 na to, \u017ce przed nimi czas utraty zdrowia. Na pytanie – dlaczego nie 120? \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b odpowiada \u201ea po co…?\u201d. Analiza motyw\u00f3w takich wybor\u00f3w doprowadza zawsze w pierwszej kolejno\u015bci do czynnika odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne zdrowie<\/strong> i warto\u015bci zdrowia (a co za tym idzie – d\u0142ugiego \u017cycia). Ludzie nie chc\u0105 w to inwestowa\u0107, wydaje im si\u0119 to za trudne, nie chc\u0105 uzna\u0107 swojego wp\u0142ywu na zdrowie oraz uznaj\u0105 w konsekwencji stan chorowania i umierania wcze\u015bnie w wyniku gro\u017anych chor\u00f3b za naturalny! A jak b\u0119dzie inaczej \u2013 to jest to najwy\u017cej prezent od losu. Oddzia\u0142ywanie na ten czynnik jest najistotniejszym zadaniem we wzmacnianiu \u015bwiadomego dbania o zdrowie i odzyskiwania go. Jak pokazuje rzeczywisto\u015b\u0107 – \u017cycie samo motywuje nas do przywracania w hierarchii warto\u015bci nale\u017cnej pozycji zdrowiu. S\u0105 to dwa momenty: istotnego, realnego zagro\u017cenia utraty zdrowia oraz do\u015bwiadczenia jako\u015bci zdrowego \u017cycia. O dbaniu o zdrowie decyduj\u0105 wi\u0119c tak \u201esame z siebie\u201d: l\u0119k (przed kalectwem, niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, cierpieniem i \u015bmierci\u0105) oraz nadzieja na mo\u017cliwo\u015b\u0107 warto\u015bciowszego d\u0142ugiego \u017cycia. L\u0119k pojawia si\u0119 przy okazji chor\u00f3b, dolegliwo\u015bci i \u015bmierci (zw\u0142aszcza w cierpieniach) kogo\u015b bliskiego. Nadzieja \u2013 w kontakcie z realnym zyskiem, powi\u0105zanym z jakim\u015b prozdrowotnym zachowaniem (np. regularnie \u0107wicz\u0119 i widz\u0119, \u017ce naprawd\u0119 czuj\u0119 si\u0119 lepiej) oraz bliskimi wzorcami w tym zakresie (\u201em\u00f3j dziadek, kt\u00f3ry do\u017cy\u0142 setki i do ko\u0144ca by\u0142 bardzo aktywny\u201d). Pos\u0142ugiwanie si\u0119 tymi dwoma czynnikami dla podniesienia warto\u015bci zdrowia oznacza\u0142oby w praktyce:
1. nie \u0142agodzi\u0107 objaw\u00f3w dolegliwo\u015bci bez si\u0119gni\u0119cia do wyja\u015bnienia przyczyn
2. konfrontowa\u0107 siebie z realnym stanem zdrowia, zasi\u0119ga\u0107 informacji o realnych stratach i zagro\u017ceniach i analizowa\u0107 je,
3. szuka\u0107 pozytywnych wzorc\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144, kontaktowa\u0107 si\u0119 z nimi i je analizowa\u0107
Ciekawym zjawiskiem jest tutaj ostatni spos\u00f3b \u2013 realne wzorce. Do\u015bwiadczenia pokazuj\u0105, i\u017c naprawd\u0119 nie chcemy wierzy\u0107 i zauwa\u017ca\u0107 wszystkich tych doniesie\u0144 o staruszkach w Japonii, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie przekroczy\u0142y 110 rok \u017cycia. Po prostu \u201enie ma takich zwierz\u0105t\u201d. Ale kiedy rozejrzymy si\u0119 aktywnie poszukuj\u0105c takich informacji okazuje si\u0119, \u017ce jest ich du\u017co i znacznie bli\u017cej ni\u017c odleg\u0142a i \u2013 cz\u0119\u015bci z nas mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 \u2013 nierealna Japonia. Analiza takiego czynnika motywacji do dbania o swoje zdrowie, jakim jest warto\u015b\u0107 zdrowia nieuchronnie spotyka nas z kolejnym zjawiskiem – z indywidualnym poj\u0119ciem zdrowia<\/strong>. Tak badania, jak i codzienne do\u015bwiadczenie wskazuj\u0105, i\u017c zdrowe \u017cycie \u2013 przeciwstawiamy dobremu i warto\u015bciowemu \u017cyciu. Do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnie pojmujemy wi\u0119c to, co zdrowe. Na pytanie: \u201eco to znaczy zdrowie?\u201d – wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas \u2013 odpowiada – brak dolegliwo\u015bci. Podstawowa wiedza o zdrowiu i jego stanie jest zatrwa\u017caj\u0105co niepowszechna. Najcz\u0119stszym sposobem definiowania zdrowia i jego stanu jest brak choroby i nie odczuwanie dolegliwo\u015bci. Niestety te wska\u017aniki informuj\u0105 o zagro\u017ceniu zdrowia, a nie o jego stanie. Nie spos\u00f3b jest okre\u015bli\u0107 stanu zdrowia poprzez stwierdzenie, na co nie jeste\u015bmy chorzy. Ludzie poproszeni o przedstawienie kryteri\u00f3w, pozwalaj\u0105cych im na ocen\u0119 swojej kondycji \u2013 to ten zdrowszy obszar bycia zdrowym – maj\u0105 z tym zasadnicze trudno\u015bci. Ludzie nie wiedz\u0105, \u017ce zdrowie, czyli stan, kiedy \u201ewszystko dzia\u0142a jak powinno\u201d ma po pierwsze swoj\u0105 skal\u0119 i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, po drugie jest charakteryzowany \u0142\u0105cznie poprzez r\u00f3\u017cne stopnie takich wska\u017anik\u00f3w stanu zdrowia, jak: sprawno\u015b\u0107, odporno\u015b\u0107, przystosowanie, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, adekwatne do tego stanu samopoczucie i nastr\u00f3j, prawid\u0142owe wyniki funkcjonalne stanu naszych organ\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w. Oznacza to wi\u0119c tak\u017ce, i\u017c zm\u0119czenie, bezsenno\u015b\u0107, brak apetytu, rozdra\u017cnienie, nadwaga, rozkojarzenie s\u0105 tak\u017ce wska\u017anikami stanu zdrowia i m\u00f3wi\u0105 o jego nienajlepszym poziomie. Oczywi\u015bcie na skali s\u0105 gdzie\u015b ni\u017cej ni\u017c schorzenia, ale jakby\u015bmy nie chcieli zauwa\u017cy\u0107, \u017ce prawie \u017cadna choroba nie zaczyna si\u0119 nagle, w jednej chwili. Nawet z\u0142amanie ko\u015bci! Jak pokazuj\u0105 badania \u2013 i te sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej osobom przem\u0119czonym! Objawy wi\u0119c narastaj\u0105, zawsze daj\u0105c sygna\u0142 wcze\u015bniej o nieprawid\u0142owo\u015bciach. Rozumienie zdrowia sprowadzaj\u0105ce je do \u201edobrego\u201d, gdy nic ostro, negatywnie odczuwalnego si\u0119 nie dzieje oraz \u201ez\u0142ego\u201d, gdy jeste\u015bmy ci\u0119\u017cko chorzy, ma takie negatywne konsekwencje, \u017ce zaczynamy si\u0119 o siebie troszczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez zabiegi lecznicze, znajduj\u0105c si\u0119 cz\u0119sto ju\u017c w bardzo z\u0142ym stanie. Najcz\u0119\u015bciej wtedy to zdziwiony lekarz pyta \u201edlaczego tak p\u00f3\u017ano?!\u201d a na powr\u00f3t do ca\u0142kowitego wyzdrowienia jest ju\u017c rzeczywi\u015bcie p\u00f3\u017ano lub te\u017c droga do niego d\u0142uga i skomplikowana. W Polsce z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 schorze\u0144 pacjenci zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do lekarza du\u017co p\u00f3\u017aniej ni\u017c w innych krajach i w znacznie gorszym stanie. Drog\u0105 do zmiany jest przede wszystkim powszechna edukacja na temat poj\u0119cia zdrowia i wska\u017anik\u00f3w jego stanu. Kolejnym czynnikiem blisko zwi\u0105zanym z pojmowaniem zdrowia jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 swego stanu<\/strong>. Im mniej wiedzy o wska\u017anikach tym jego ocena trudniejsza. Ludzie naprawd\u0119 nie wiedz\u0105, po czym pozna\u0107 stan zdrowia i jakie powinni mie\u0107 indywidualne wska\u017aniki, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce p\u0142e\u0107, przedzia\u0142 wieku, budow\u0119 cia\u0142a. Opr\u00f3cz r\u00f3\u017cnych manipulacji, kt\u00f3re wykonuj\u0105, by tego stanu nie pozna\u0107 wiele os\u00f3b naprawd\u0119 nie wiele wie, co to znaczy, \u017ce co\u015b jest niezdrowe, ryzykowne. Ci\u0105gle jeszcze ocena takiego zachowania ryzykownego jak na przyk\u0142ad nadu\u017cywanie alkoholu, jest dla wielu os\u00f3b utrudniona, bo nie wiedz\u0105, co to znaczy nadu\u017cywanie \u2013 nie wiedz\u0105, a nie tylko nie chc\u0105 si\u0119 do tego przyzna\u0107. Ale te\u017c maj\u0105 s\u0142ab\u0105 orientacj\u0119 co do poj\u0119cia innych nadu\u017cy\u0107: wysi\u0142ku, pokarmu, bezpiecze\u0144stwa. Na ten czynnik pracuje pewne zjawisko, maj\u0105ce swoje spo\u0142eczne korzenie: nawyk ignorowania informacji o stanie wewn\u0119trznym<\/strong>. To, czy b\u0119dziemy zwraca\u0107 uwag\u0119 na informacje o zm\u0119czeniu, b\u00f3lach, dysfunkcjach zale\u017cy od wiedzy na ten temat, ale tak\u017ce od gotowo\u015bci do odbioru i analizy takich informacji. Badania w tym zakresie wskazuj\u0105, i\u017c bardzo wcze\u015bnie uczymy si\u0119 rezygnowa\u0107 z monitorowania swego stanu pod presj\u0105 zostania uznanym za hipochondryka, mazgaja, s\u0142abeusza. Norma spo\u0142eczna m\u00f3wi, \u017ce nie tylko lekcewa\u017cenie tych sygna\u0142\u00f3w jest w porz\u0105dku, ale wr\u0119cz nale\u017cy to robi\u0107, a ich doznawszy \u201ecierpie\u0107 w milczeniu\u201d i \u201estara\u0107 si\u0119 wytrzyma\u0107\u201d. \u017byjemy w kulturze warto\u015bci bezsensownego cierpienia, gloryfikacji braku jakiejkolwiek dba\u0142o\u015bci o siebie pod wzgl\u0119dem zdrowotnym oraz pochwa\u0142y dla braku wiedzy na ten temat. Nie mie\u0107 poj\u0119cia o tym \u201eco si\u0119 ze mn\u0105 dzieje\u201d, ma ci\u0105gle warto\u015b\u0107 i jest ca\u0142kowicie oczywiste. Jest to jeden z takich obszar\u00f3w niewiedzy, do kt\u00f3rych przyznawanie si\u0119 nie rodzi \u017cadnych negatywnych konsekwencji ani skojarze\u0144. \u201eA kto si\u0119 na tym zna?\u201d Co najwy\u017cej lekarz. Jednak trafiamy do niego ju\u017c w zaawansowanym z\u0142ym stanie i pobieramy wiedz\u0119 o tym jak usun\u0105\u0107 to co negatywne – chore, a nie o tym, co jest w\u0142a\u015bciwe. I ko\u0142o si\u0119 zamyka. Psychologia zdrowia, jako rozwi\u0105zanie tego problemu wskazuje na dwa dzia\u0142ania: powszechne konfrontowanie ludzi z ich stanem zdrowia, w tym informowanie o przyczynach tak z\u0142ego, jak i dobrego stanu oraz wymuszanie nawyku monitorowania. Niestety kulturowo jest vous pais<\/em> powiedzie\u0107 komu\u015b: \u201eznowu dzi\u015b podobnie, jak wczoraj masz podkr\u0105\u017cone oczy i dr\u017c\u0105 ci r\u0119ce. My\u015bl\u0119, \u017ce tak wp\u0142ywa na to d\u0142uga praca wieczorami i drinki przy tej okazji\u201d. Nawet lekarze niezbyt powszechnie udzielaj\u0105 informacji \u2013 o powa\u017cnym, z\u0142ym stanie, a co dopiero o takich drobnostkach. Konfrontacja \u2013 zgodnie ze sztuk\u0105 tej metody jest tym bardziej skuteczna, im bardziej jasna, konkretna i skomasowana w czasie. Musia\u0142by to by\u0107 wi\u0119c taki przegl\u0105d serwisowy stanu zdrowia, a kto dzi\u015b ma na to czas ochot\u0119, \u015brodki i mo\u017cliwo\u015bci – powiemy. Wymuszanie nawyku monitorowania to w najprostszym wymiarze zalecanie obserwacji oraz sprawdzanie wynik\u00f3w. Ostatnim istotnym czynnikiem, na kt\u00f3ry chc\u0119 tutaj zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, wp\u0142ywaj\u0105cym na gotowo\u015b\u0107 do podejmowania zachowa\u0144 zdrowotnych jest przekonanie ludzi o mo\u017cliwo\u015bciach ich realnego wp\u0142ywu na swoje zdrowie. I tutaj jest podobnie \u017ale, jak z innymi czynnikami. Po pierwsze: wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas uwa\u017ca, \u017ce choroba i z\u0142y stan zdrowia jest pochodzenia zewn\u0119trznego, niejako \u201edany od losu\u201d, po drugie \u2013 jak wskazuj\u0105 badania \u2013 nawet informacje i przyk\u0142ady wskazuj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci realnego wp\u0142ywu na w\u0142asne zdrowie s\u0105 odrzucane. Ludzie nie chc\u0105 przyj\u0105\u0107 wiadomo\u015bci o w\u0142asnym wp\u0142ywie na stan zdrowia. Z kolei inne badania epidemiologiczne m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce 70 % (7 pacjent\u00f3w na 10) w kolejce do lekarza znalaz\u0142o si\u0119 tam z powodu w\u0142asnych destrukcyjnych dzia\u0142a\u0144 wobec swojego zdrowia, cz\u0119sto \u015bwiadomych. Kiedy z kolei zg\u0142aszamy si\u0119 ju\u017c do lekarza po pomoc, to \u2013 jak badania wskazuj\u0105 – 80 % jego informacji o koniecznych dzia\u0142aniach naprawczych i zaradczych lekcewa\u017cymy \u2013 po prostu – ulatuj\u0105 one w powietrze. Nawet otrzymawszy zalecenie najbardziej jeszcze respektowane ze wszystkich \u2013 dotycz\u0105ce sposobu za\u017cywania lek\u00f3w, to tylko do 3 dni mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 je przestrzega\u0107, potem zaczynamy kombinowa\u0107: \u201ea mo\u017ce nie trzeba tego za\u017cywa\u0107 3 \u2013 wystarczy 2 razy dziennie, a mo\u017ce to nie ma znaczenia, czy po jedzeniu czy przed…\u201d. Badania wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w zdrowotnych jako wa\u017cne czynniki wp\u0142ywu na stan zdrowia wskazuj\u0105 na: spos\u00f3b od\u017cywiania, stres, aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, \u015brodowisko fizyczne (zw\u0142aszcza takie czynniki jak powietrze, ale te\u017c ha\u0142as, temperatur\u0119), emocje, poczucie sensu \u017cycia oraz relacje z innymi. Sprawd\u017amy, czy to prawda, \u017ce kt\u00f3rykolwiek z tych sk\u0142adnik\u00f3w w og\u00f3le nie zale\u017cy od nas. W schorzeniach kardiologicznych wskazuje si\u0119 na diet\u0119, brak ruchu i stres, w chorobach nowotworowych na stres, w cukrzycy na diet\u0119, w uzale\u017cnieniach – znowu na stres. Jest wi\u0119c absolutnie pewne, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych czynnik\u00f3w jest w naszych r\u0119kach, tylko ma\u0142o si\u0119 nad tym zastanawiamy lub te\u017c aktywnie je ignorujemy. Dzia\u0142ania wzmacniaj\u0105ce nasz\u0105 gotowo\u015b\u0107 do brania spraw w swoje r\u0119ce wymagaj\u0105 bardziej skomplikowanych i zintegrowanych dzia\u0142a\u0144. Po pierwsze konieczne s\u0105 przekonuj\u0105ce wzorce i kontakt z nimi \u2013 \u017ce mo\u017cna, \u017ce si\u0119 da, \u017ce takie \u017cycie pe\u0142ne troski i uwa\u017cno\u015bci na siebie \u2013 kiedy mniej b\u00f3lu a wi\u0119cej sprawno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci jest naprawd\u0119 przyjemne. Po drugie – nie wystarczy sama wiedza \u2013 potrzebne s\u0105 umiej\u0119tno\u015bci. Ludzie cz\u0119sto wi\u0119cej wiedz\u0105 o swoim zdrowiu i jego stanie ni\u017c realizuj\u0105 \u2013 nie umiej\u0105 tego wcieli\u0107 w \u017cycie. Konieczny jest trening. Wiele os\u00f3b nie umie i nie ma nawyku samoobserwacji, monitorowania r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144 pod k\u0105tem ich zdrowotno\u015bci, nie umie unika\u0107 zachowa\u0144 ryzykownych, trwaj\u0105c nawet w postanowieniu o ich zaprzestaniu, nie umie wytrwa\u0107 w powzi\u0119tych zamiarach. Zalecenia te prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce w programach r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w oddzia\u0142ywania na zmian\u0119 zachowa\u0144 na bardziej racjonalne i konstruktywne brak jest czego\u015b, co mo\u017cna by nazwa\u0107 treningiem, czy wr\u0119cz \u2013 szko\u0142\u0105 zdrowotno\u015bci<\/strong>, w kt\u00f3rej uczestnicy mogliby posi\u0105\u015b\u0107 konieczn\u0105 im wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci, i do kt\u00f3rej mogliby zosta\u0107 skierowani przez lekarza, psychologa, terapeut\u0119 w celu zwi\u0119kszenia swojej motywacji i kwalifikacji. Wymaga to wyposa\u017cenia pacjenta w cz\u0119\u015b\u0107 swojej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci, a ta jest zazdro\u015bnie strze\u017cona. Trzeba przy tym uwzgl\u0119dnia\u0107 badania m\u00f3wi\u0105ce o tym na przyk\u0142ad, i\u017c pacjenci chorzy na nowotwory korzystaj\u0105cy z psychoterapii i <\/strong>program\u00f3w wsparcia i samoopieki<\/strong> – \u017cyj\u0105 dwa razy (!) d\u0142u\u017cej ni\u017c ci, kt\u00f3rzy w nich nie uczestnicz\u0105, subiektywnie mniej cierpi\u0105, a nawet – przy s\u0142abej poprawie w stanie somatycznym, do ko\u0144ca zachowuj\u0105 lepsz\u0105 form\u0119 psychiczn\u0105 i ciesz\u0105 si\u0119 lepsz\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia. Takich bada\u0144 oficjalnie cz\u0119sto nikt nie chce przyj\u0105\u0107, ani tym bardziej popularyzowa\u0107. Wygl\u0105da, wi\u0119c na to, \u017ce zdrowie, a tym bardziej jakiekolwiek problemy <\/strong>zdrowotne wymagaj\u0105 edukowania siebie i trenowania <\/strong>w umiej\u0119tno\u015bci dbania o sw\u00f3j stan i motywowania do racjonalnych zachowa\u0144 i decyzji zdrowotnych.<\/p>


Literatura przyk\u0142adowa :<\/strong>
1. Eliot R.S.: Od stresu do si\u0142y.<\/em> Wyd. Amber, 1997
2. Friedman H.S., Uzdrawiaj\u0105ca osobowo\u015b\u0107<\/em>, GWP, Gda\u0144sk 2003
3. Kunz D.: Duchowe aspekty medycyny<\/em>. Wyd. Galion 2000
4. \u0141uszczy\u0144ska Aleksandra: Zmiana zachowa\u0144 zdrowotnych<\/em>, GWP, Gda\u0144sk
2004
5. McDermott I., O\u2019Connor J. NLP i zdrowie<\/em>. Wyd. Zysk i S-ka 2001
6. Ornish D.: Mi\u0142o\u015b\u0107 i przetrwanie<\/em>. Wyd. J. Santorski 1998
7. Paster Z: Kod d\u0142ugowieczno\u015bci<\/em> Wyd. T\u0119cza, 2002
8. Proto L.: Samouzdrawianie<\/em>. Wyd. AMBER 1998
9. Salmon P.: Psychologia w medycynie<\/em>. GWP, Gda\u0144sk 2002
10. Sheridan Ch.L., Rfadmacher S.A : Psychologia zdrowia<\/em>. IPZ, Warszawa
1998
11. Siegel S.B. Mi\u0142o\u015b\u0107, medycyna i cuda<\/em>. LIMBUS 1996
12. Simonton O.C.: Jak \u017cy\u0107 z rakiem i go pokona\u0107<\/em>. Wyd. Ravi
13. Simonton O.C.: Triumf \u017cycia<\/em>. Wyd. Ravi
14. Wulff H.R., Pendersen S.A., Rosenberg R.: Filozofia medycyny.<\/em> PWN
Warszawa 1993<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszek A. Kapler Psychologia a nasze zdrowie Dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmuj\u0105 ludzie w sprawie swojego zdrowia, takie jak: co zje\u015b\u0107 a czego nie, czy otworzy\u0107 okno czy siedzie\u0107 w dusznym pomieszczeniu, zapali\u0107 papierosa czy zje\u015b\u0107 jab\u0142ko, kiedy i\u015b\u0107 do dentysty, czy umy\u0107 r\u0119ce przed jedzeniem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z decyzjami zdrowotnymi. Jednym […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-pagebuilder-full-width.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-322","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\nPSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Leszek A. Kapler Psychologia a nasze zdrowie Dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmuj\u0105 ludzie w sprawie swojego zdrowia, takie jak: co zje\u015b\u0107 a czego nie, czy otworzy\u0107 okno czy siedzie\u0107 w dusznym pomieszczeniu, zapali\u0107 papierosa czy zje\u015b\u0107 jab\u0142ko, kiedy i\u015b\u0107 do dentysty, czy umy\u0107 r\u0119ce przed jedzeniem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z decyzjami zdrowotnymi. Jednym […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-21T11:42:45+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website\",\"url\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/\",\"name\":\"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\",\"description\":\"Horus\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#webpage\",\"url\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322\",\"name\":\"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-08-20T21:38:07+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-21T11:42:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE\"}]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","og_description":"Leszek A. Kapler Psychologia a nasze zdrowie Dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmuj\u0105 ludzie w sprawie swojego zdrowia, takie jak: co zje\u015b\u0107 a czego nie, czy otworzy\u0107 okno czy siedzie\u0107 w dusznym pomieszczeniu, zapali\u0107 papierosa czy zje\u015b\u0107 jab\u0142ko, kiedy i\u015b\u0107 do dentysty, czy umy\u0107 r\u0119ce przed jedzeniem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z decyzjami zdrowotnymi. Jednym […]","og_url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322","og_site_name":"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","article_modified_time":"2022-08-21T11:42:45+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website","url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/","name":"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","description":"Horus","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#webpage","url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322","name":"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","isPartOf":{"@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website"},"datePublished":"2022-08-20T21:38:07+00:00","dateModified":"2022-08-21T11:42:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=322#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PSYCHOLOGIA A NASZE ZDROWIE"}]}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=322"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":396,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/322\/revisions\/396"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}