{"id":333,"date":"2022-08-21T00:04:15","date_gmt":"2022-08-20T22:04:15","guid":{"rendered":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333"},"modified":"2022-08-21T22:26:52","modified_gmt":"2022-08-21T20:26:52","slug":"holistyczna-integrujaca-terapia-uzaleznien","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333","title":{"rendered":"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Leszek A.Kapler<\/a>
Teresa Majewska
Marcin Bebelski<\/p>

HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143<\/strong><\/p>

Podej\u015bcie holistyczne (holos<\/em> – z gr. pe\u0142nia, ca\u0142o\u015b\u0107) to profesjonalna koncepcja pracy nad zdrowiem psychicznym i fizycznym w programach pomocy r\u00f3\u017cnym grupom os\u00f3b maj\u0105cym problemy psychologiczne (np. uzale\u017cnienia, depresja) lub\/i r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci fizyczne. Jest to znane ju\u017c staro\u017cytnym szko\u0142om leczenia podej\u015bcie, jednocze\u015bnie czerpi\u0105ce ze wsp\u00f3\u0142czesnej wiedzy o najskuteczniejszych formach pomocy. Takie oddzia\u0142ywania s\u0105 poparte do\u015bwiadczeniami renomowanych o\u015brodk\u00f3w na \u015bwiecie, oferuj\u0105cych pomoc w r\u00f3\u017cnych problemach psychicznych i fizycznych. Celem oddzia\u0142ywa\u0144 holistyczych jest przywr\u00f3cenie pe\u0142nej R\u00d3WNOWAGI PSYCHOFIZYCZNEJ – w ca\u0142ym organizmie pacjenta oraz ZDOLNO\u015aCI ROZWOJU, a nie tylko usuni\u0119cie dolegliwo\u015bci psychicznych czy fizycznych. Stan r\u00f3wnowagi mo\u017ce by\u0107 zak\u0142\u00f3cony przez sytuacje \u017cyciowe, nierozwi\u0105zane problemy, niezaspokajane potrzeby, tryb \u017cycia, niew\u0142a\u015bciwe od\u017cywianie, braki niekt\u00f3rych wa\u017cnych umiej\u0119tno\u015bci osobistych. Zaburzona r\u00f3wnowaga manifestuje si\u0119 poprzez r\u00f3\u017cne problemy psychologiczne, dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe i dysfunkcje w organizmie, a w ko\u0144cu przewlek\u0142e schorzenia. Do\u015bwiadczamy jej na przyk\u0142ad poprzez poczucie napi\u0119cia, wyczerpania, bezradno\u015bci, apatii, problemy w relacjach czy podejmowanie niekonstruktywnych lub ryzykownych zachowa\u0144. \u201eKa\u017cdy cz\u0142owiek do\u015bwiadczaj\u0105cy nier\u00f3wnowagi cia\u0142a i umys\u0142u b\u0119dzie do\u015bwiadcza\u0142 symptom\u00f3w takich jak smutek, l\u0119k, gniew, brak poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, arogancja, czy po prostu z\u0142e samopoczucie . Holistyczne podej\u015bcie do\u00a0 leczenia wymaga zmiany sposobu postrzegania tych symptom\u00f3w. Musimy zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce symptomy te nie s\u0105 problemami, ale tylko sygna\u0142ami istnienia nier\u00f3wnowagi, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy wyruszy\u0107 w podr\u00f3\u017c do uzdrowienia.\u201d<\/p>

HOLISTYCZNA KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA ORGANIZMU<\/strong>
Holizm to pogl\u0105d (przeciwstawny redukcjonizmowi) wed\u0142ug, kt\u00f3rego wszelkie zjawiska tworz\u0105 uk\u0142ady ca\u0142o\u015bciowe, podlegaj\u0105ce swoistym prawid\u0142owo\u015bciom, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wywnioskowa\u0107 na podstawie wiedzy o prawid\u0142owo\u015bciach rz\u0105dz\u0105cych ich sk\u0142adnikami. Ca\u0142o\u015bci nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 do sumy jej sk\u0142adnik\u00f3w. W odniesieniu do organizmu cz\u0142owieka \u2013 podej\u015bcie holistyczne traktuje organizm jako ca\u0142o\u015b\u0107 funkcjonuj\u0105c\u0105 dzi\u0119ki \u015bcis\u0142emu powi\u0105zaniu jej „element\u00f3w”. W odr\u00f3\u017cnieniu od podej\u015bcia wsp\u00f3\u0142czesnej – zachodniej medycyny, kt\u00f3ra koncentruje swoje dzia\u0142ania na t\u0142umieniu symptom\u00f3w, podej\u015bcie holistyczne poszukuje przyczyn w powi\u0105zaniu mi\u0119dzy sferami organizmu. Stara si\u0119 je rozpozna\u0107, zrozumie\u0107 interakcje i na tym poziomie znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania problem\u00f3w dla konkretnej osoby w konkretnej sytuacji. Oznacza to, i\u017c w diagnozowaniu jakiej\u015b dolegliwo\u015bci – dolegaj\u0105ca „cz\u0119\u015b\u0107”; organizmu musi by\u0107 widziana wy\u0142\u0105cznie w powi\u0105zaniu z pozosta\u0142ymi „cz\u0119\u015bciami”, analizowana pod wzgl\u0119dem rodzaju tych powi\u0105za\u0144 i rozumiana pod wzgl\u0119dem jej wp\u0142ywu na ca\u0142o\u015b\u0107. W tym rozumieniu jaka\u015b „cz\u0119\u015b\u0107”; organizmu \u2013 na przyk\u0142ad bol\u0105ca g\u0142owa jest fragmentem ca\u0142o\u015bci \u2013 je\u015bli boli – to znaczy, \u017ce nie prawid\u0142owo funkcjonuje ca\u0142y organizm, sygnalizuj\u0105c zak\u0142\u00f3cenie w ten spos\u00f3b. Je\u015bli co\u015b nas boli problem ma ca\u0142y organizm, a nie tylko bol\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107. Z kolei chc\u0105c ul\u017cy\u0107 bol\u0105cej g\u0142owie \u2013 powinni\u015bmy zajmuj\u0105c si\u0119 ca\u0142ym organizmem pod wzgl\u0119dem psychicznym i fizycznym, rozpatrywa\u0107 powi\u0105zania wszystkich obszar\u00f3w organizmu z tym b\u00f3lem i jego funkcjami. Holistyczne podej\u015bcie do zdrowienia m\u00f3wi o tym jak traktowa\u0107 ca\u0142y organizm, sygnalizuj\u0105cy dolegliwo\u015b\u0107 czy dysfunkcj\u0119 w procesie wspomagania go w dochodzeniu do dobrostanu. Trzeba wspom\u00f3c wi\u0119c ca\u0142y organizm, zajmuj\u0105c si\u0119 oczywi\u015bcie swoistymi sposobami wspomagania dolegaj\u0105cej cz\u0119\u015bci. Cz\u0119sty b\u0142\u0105d rozumienia holizmu polega na myleniu pojmowania ca\u0142o\u015bciowego z poj\u0119ciem <\/strong>wielorako\u015bci, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, widz\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107 jako sum\u0119 r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci. Holistyczny to nie to <\/strong>samo co „r\u00f3\u017cnorodny”, „wieloraki”. <\/strong>Dbaj\u0105c o organizm w uj\u0119ciu holistycznym, musimy zadba\u0107 o prawid\u0142owo\u015b\u0107 wszystkich jego funkcji i prawid\u0142owy wp\u0142yw ka\u017cdej z nich na inne. Je\u015bli dokonujemy interwencji w odniesieniu do kt\u00f3rejkolwiek funkcji \u2013 rozwa\u017camy wp\u0142yw tego dzia\u0142ania na pozosta\u0142e funkcji organizmu i na organizm jako ca\u0142o\u015b\u0107. Osoba pij\u0105ca alkohol poprzez czynno\u015b\u0107 spo\u017cywania wp\u0142ywa na wszystkie funkcje organizmu, a u osoby ju\u017c uzale\u017cnionej \u2013 wszystkie funkcje: od\u017cywianie, funkcje psychiczne, cia\u0142o, funkcje duchowe maj\u0105 problem zwi\u0105zany z uzale\u017cnieniem \u2013 wspieraj\u0105c niejako to zjawisko i jednocze\u015bnie do\u015bwiadczaj\u0105c jego skutk\u00f3w. Wed\u0142ug holistycznego podej\u015bcia profesora M. G\u00f3rnego, cz\u0142owiek jako ca\u0142o\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona z cia\u0142a, umys\u0142u i duszy \u201epowinien od\u017cywia\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107. \u201d Wszystkie strefy wp\u0142ywu s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane i oddzia\u0142uj\u0105 na siebie. Nawet niewielka zmiana w jednym z obszar\u00f3w wp\u0142ywa na pozosta\u0142e. T. Colin Campbell podkre\u015bla, \u017ce w\u0142a\u015bciwe od\u017cywianie owocuje popraw\u0105 we wszystkich dziedzinach naszego funkcjonowania, gdy\u017c \u201ewszystkie cz\u0119\u015bci s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone.\u201d Istnieje pozytywna zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy od\u017cywianiem, a aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105. Badania na zwierz\u0119tach potwierdzi\u0142y wp\u0142yw zmiany sposobu od\u017cywiania na zwi\u0119kszenie poziomu energii. Na przyk\u0142ad – obserwowane szczury, kt\u00f3rym podawano niskobia\u0142kowe po\u017cywienie \u0107wiczy\u0142y z ch\u0119ci\u0105 dwukrotnie d\u0142u\u017cej, ni\u017c zwierz\u0119ta na diecie wysokobia\u0142kowej. Z kolei po\u0142\u0105czenie regularnych \u0107wicze\u0144 i prawid\u0142owego od\u017cywiania przynosi du\u017co wi\u0119cej korzy\u015bci ni\u017c ka\u017cde z osobna.
Wykazano wp\u0142yw aktywno\u015bci fizycznej na zdrowie emocjonalne i fizyczne oraz sprawno\u015b\u0107 intelektualn\u0105. Okazuje si\u0119, \u017ce dobrowolna, spontaniczna aktywno\u015b\u0107 fizyczna wykonywana z przyjemno\u015bci\u0105 jest najsilniejszym czynnikiem pobudzaj\u0105cym neurogenez\u0119 u os\u00f3b doros\u0142ych. <\/strong>Co ciekawe, dowiedziono, \u017ce \u201ewymuszona aktywno\u015b\u0107 nie promuje powstawania nowych <\/strong>kom\u00f3rek nerwowych m\u00f3zgu i nie przek\u0142ada si\u0119 na podwy\u017cszon\u0105 sprawno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 <\/strong>cz\u0142owieka!\u201d.<\/strong>
W uproszczony spos\u00f3b opisuj\u0105c organizm w podej\u015bciu holistycznym najcz\u0119\u015bciej przyjmuje si\u0119 podzia\u0142 jego funkcji i obszar\u00f3w na: cia\u0142o \u2013 umys\u0142 – duch czy psychika \u2013 cia\u0142o \u2013 duchowo\u015b\u0107. W tym miejscu przyj\u0119li\u015bmy podzia\u0142 obszar\u00f3w organizmu pod wzgl\u0119dem jego funkcji: funkcje psychiczne (poznawcze, emocjonalne) odpowiedzialne za analiz\u0119 rzeczywisto\u015bci i zaspokajanie potrzeb psychicznych, funkcje somatyczne odpowiedzialne za odbi\u00f3r rzeczywisto\u015bci, sprawno\u015b\u0107 organizmu i mo\u017cliwo\u015b\u0107 fizycznego dzia\u0142ania (poruszania), od\u017cywianie odpowiedzialne za zasilanie organizmu i dostarczanie mu niezb\u0119dnych substancji (pokarm i inne substancje wspomagaj\u0105ce, dostarczane tak\u017ce innymi drogami ni\u017c pokarm np. drog\u0105 oddechow\u0105), duchowo\u015b\u0107 odpowiedzialna za kierunek podejmowanych dzia\u0142a\u0144 (sens, cele, idee). Fundamentalnym narz\u0119dziem duchowo\u015bci jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 pozwalaj\u0105ca odkrywa\u0107 prawd\u0119 o rzeczywisto\u015bci wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej. Poni\u017cszy diagram ilustruje to podej\u015bcie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Z konieczno\u015bci, w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie powi\u0105zanie tych element\u00f3w w uj\u0119ciu holistycznym mo\u017cna przedstawi\u0107 nast\u0119puj\u0105co:
1. wp\u0142yw od\u017cywiania<\/strong>
\u2013 na poziomie somatycznym<\/span> (w ciele) b\u0119dzie odzwierciedlany poprzez zapotrzebowanie na po\u017cywienie (g\u0142\u00f3d), okre\u015blone rodzaje po\u017cywienia i innych substancji potrzebnych organizmowi, pobudzenie zmys\u0142\u00f3w w reakcji na nie, zapotrzebowanie na okre\u015blony rodzaj i porcj\u0119 aktywno\u015bci pozwalaj\u0105c\u0105 zu\u017cy\u0107 zgromadzon\u0105 energi\u0119, sprawno\u015b\u0107 i efektywno\u015b\u0107 w jego przetwarzaniu przez organizm, skutki fizyczne od\u017cywiania (pozytywne i negatywne \u2013 przyrost masy, chudni\u0119cie, stan i funkcje organ\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w odpowiednio\/nieodpowiednio zasilanych);
– na poziomie psychicznym<\/span> b\u0119dzie odzwierciedlony poprzez wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci pozwalaj\u0105ce prawid\u0142owo si\u0119 od\u017cywia\u0107, reakcje emocjonalne na stan g\u0142odu i syto\u015bci, sytuacje zwi\u0105zane z od\u017cywianiem, nawyki i upodobania \u017cywieniowe;
– na poziomie duchowym<\/span> \u2013 poprzez poczucie prawdziwego sensu \u017cywienia w \u017cyciu i funkcjonowaniu cz\u0142owieka, jego wp\u0142yw na rozw\u00f3j w r\u00f3\u017cnych aspektach np. wzbogacanie duchowe poprzez prze\u017cycia estetyczne lub sytuacje relacyjne zwi\u0105zane ze wsp\u00f3lnym spo\u017cywaniem pokarmu
2. wp\u0142yw psychiki<\/strong>
– na poziomie od\u017cywiania<\/span> b\u0119dzie odzwierciedlany poprzez ch\u0119\u0107 \u2013 niech\u0119\u0107 do jedzenia, w sposobie od\u017cywiania obserwowane reakcje emocjonalne i procesy poznawcze (np. tempo jedzenia, uwa\u017cno\u015b\u0107 z jak\u0105 si\u0119 je), wyb\u00f3r pokarm\u00f3w i sposobu spo\u017cywania wskazuj\u0105cy na stan emocjonalny, nawyki my\u015blowe i emocjonalne towarzysz\u0105ce od\u017cywianiu i stanom przed i po \u2013 o\u017cywienie, zniech\u0119cenie, reakcje na po\u017cywienie jako regulator emocji, u\u017cywanie pokarmu i sytuacji zwi\u0105zanych z od\u017cywianiem do zaspokajania potrzeb psychicznych (np. relacyjnych)
– na poziomie somatycznym<\/span> b\u0119dzie odzwierciedlany poprzez ch\u0119\u0107 \u2013 niech\u0119\u0107 do aktywno\u015bci fizycznej, stan napi\u0119cia – rozlu\u017anienia w poszczeg\u00f3lnych partiach cia\u0142a, w kt\u00f3rych kumuluj\u0105 si\u0119 emocje, stan narz\u0105d\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w jako skutek d\u0142ugotrwa\u0142ego prze\u017cywania emocji, ekspresj\u0119 emocjonaln\u0105 widoczn\u0105 w aktywno\u015bci fizycznej i poprzez r\u00f3\u017cne reakcje fizyczne, my\u015bli i emocje towarzysz\u0105ce aktywno\u015bci fizycznej, podejmowanie aktywno\u015bci fizycznej jako regulatora emocji
– na poziomie duchowym<\/span> \u2013 b\u0119dzie odzwierciedlony poprzez poczucie to\u017csamo\u015bci, sens w\u0142asnej konstrukcji psychicznej, poczucie dumy i zadowolenie z tego kim i jaki jestem, sens dbania o rozw\u00f3j psychiczny w r\u00f3\u017cnych aspektach funkcjonowania psychiki (rozw\u00f3j umys\u0142owy, inteligencja emocjonalna), prze\u017cycia duchowe zwi\u0105zane z do\u015bwiadczaniem rozwoju, pi\u0119kna wewn\u0119trznego istoty ludzkiej
3. wp\u0142yw soma \u2013 funkcjonowania cia\u0142a<\/strong>
– na poziomie od\u017cywiania<\/span> b\u0119dzie odzwierciedlany poprzez zapotrzebowanie na okre\u015blone pokarmy potrzebne organizmowi do funkcjonowania i budowy, fizyczn\u0105 aktywno\u015b\u0107 ukierunkowan\u0105 na ich zdobycie oraz fizyczne mo\u017cliwo\u015bci w tym zakresie, mo\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania i przyswajania pokarm\u00f3w dzi\u0119ki dobremu stanowi fizycznemu i kondycji fizycznej
– na poziomie psychiki<\/span> \u2013 poprzez emocje i przekonania towarzysz\u0105ce wygl\u0105dowi, stanowi organizmu, kondycji, aktywno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci w tym obszarze, wiedz\u0119 o funkcjonowaniu cia\u0142a, odpowiedniej do konstrukcji organizmu aktywno\u015bci,
– na poziomie duchowym<\/span> \u2013 b\u0119dzie odzwierciedlony poprzez poczucie sensu i celu dbania o organizm, a zw\u0142aszcza o cia\u0142o, roli organizmu i jego aktywno\u015bci w osi\u0105ganiu cel\u00f3w \u017cyciowych, poprzez prze\u017cycia duchowe zwi\u0105zane z do\u015bwiadczaniem swoich mo\u017cliwo\u015bci fizycznych, pi\u0119knem organizmu, warto\u015bciowe sytuacje zwi\u0105zane z dbaniem o cia\u0142o, wsp\u00f3ln\u0105 w tym celu aktywno\u015b\u0107 z innymi lud\u017ami
4. wp\u0142yw duchowo\u015bci<\/strong>
\u2013 b\u0119dzie odzwierciedlany przede wszystkim poprzez \u015bwiadomo\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bci organizmu, jego funkcji i cel\u00f3w oraz warto\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych r\u00f3wnowaga w ca\u0142ym organizmie jest wa\u017cnym kryterium oceny stanu organizmu i jego funkcjonowania, a jej zak\u0142\u00f3cenie wa\u017cnym sygna\u0142em i motywem do podejmowania zmian;
– na poziomie od\u017cywiania<\/span> wp\u0142yw duchowo\u015bci b\u0119dzie odzwierciedlany przez w\u0142a\u015bciw\u0105 rol\u0119 po\u017cywienia i \u015brodowiska zapewniaj\u0105cego dop\u0142yw potrzebnych organizmowi czynnik\u00f3w (np. \u015bwie\u017ce powietrze, leczniczy zapach, powietrze odpowiednio nasycone wilgoci\u0105 itp.) oraz \u015bwiadome podejmowanie dzia\u0142a\u0144 w kierunku dostarczenia organizmowi potrzebnych substancji, po\u015bwi\u0119caniu po\u017cywieniu uwagi, troski o t\u0105 czynno\u015b\u0107, dbanie by jej podejmowanie tak\u017ce dostarcza\u0142o po\u017cywienia duchowego i duchowych prze\u017cy\u0107;
– na poziomie fizycznym<\/span> wp\u0142yw duchowo\u015bci b\u0119dzie odzwierciedlony przez przywi\u0105zywanie znaczenia troski o fizyczny stan, kondycj\u0119 i mo\u017cliwo\u015bci organizmu wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w dok\u0142adnym, zgodnym z aktualnym zapotrzebowaniem codziennym dbaniu o niego, podejmowaniu specyficznych dodatkowych dzia\u0142a\u0144 zapewniaj\u0105cych mu prawid\u0142owe dzia\u0142anie, ochron\u0119 i d\u0142ugowieczno\u015b\u0107;
– na poziomie psychicznym<\/span> – podobnie \u2013 b\u0119dzie odzwierciedlony by poprzez rol\u0119 kondycji psychicznej, konstrukcji psychicznej, mo\u017cliwo\u015bci psychicznych w osi\u0105ganiu przez ca\u0142y organizm cel\u00f3w, d\u0105\u017cenia do wype\u0142nienia jego misji, dynamizowania rozwoju. Na poziomie psychicznym znaczenie dla rozwoju i kondycji organizmu b\u0119d\u0105 mia\u0142y specyficzne prze\u017cycia duchowe. Celem powy\u017cszej charakterystyki jest tylko u\u0142atwienie orientacji w specyfice powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy obszarami organizmu oraz stworzenie praktycznej matrycy do oceny stanu organizmu i specyfiki aktualnych wzajemnych powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy jego obszarami u konkretnych os\u00f3b. Ze wzgl\u0119du na ramy i cel niniejszego opracowania nie aspirujemy tutaj do oddania w spos\u00f3b wyczerpuj\u0105cy wszystkich relacji w obr\u0119bie organizmu w podej\u015bciu holistycznym. Charakterystyka powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy konkretnymi poszczeg\u00f3lnymi obszarami wymaga\u0142aby odr\u0119bnych opracowa\u0144.<\/p>

U\u017bYWANIE ALKOHOLU I JEGO SKUTKI W PODEJ\u015aCIU HOLISTYCZNYM<\/strong>
Faktem uzasadniaj\u0105cym rozwa\u017canie podej\u015bcia holistycznego w pomaganiu osobom uzale\u017cnionym jest koncepcja wieloczynnikowej genezy uzale\u017cnienia (bio-psycho-spo\u0142eczno-duchowa). Najwa\u017cniejszym krokiem w zrozumieniu roli picia alkoholu w podej\u015bciu holistycznym jest okre\u015blenie, kt\u00f3ry obszar jest terytorium tej aktywno\u015bci i jaki cel przy\u015bwieca tej czynno\u015bci. Pami\u0119tajmy, \u017ce alkohol funkcjonuje od dawna w \u017cyciu cz\u0142owieka i nie zosta\u0142 „stworzony” tylko w celach zwi\u0105zanych z psychik\u0105. Funkcjonalnie wypijany alkohol jest produktem dostarczanym organizmowi poprzez funkcj\u0119 od\u017cywiania<\/span> i jako taki ma spe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 „zaopatrzeniow\u0105”, jak ka\u017cdy spo\u017cywany produkt. Celem tej czynno\u015bci jest dostarczenie zwi\u0105zk\u00f3w potrzebnych lub przydatnych organizmowi. Z praktycznej perspektywy wiemy, \u017ce na poziomie fizycznym – spo\u017cywany alkohol mo\u017ce by\u0107 potrzebny do rozpuszczenia innych substancji pokarmowych, u\u0142atwienie proces\u00f3w trawiennych, pobudzenie lub zmian\u0119 funkcji niekt\u00f3rych organ\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w (np. wzrost ci\u015bnienia, szybsze spalanie), dostarczenie prostej porcji energii, rozlu\u017anienie mi\u0119\u015bni, u\u015bmierzenie b\u00f3lu. W odniesieniu do poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w alkoholu istotne mo\u017ce by\u0107 od\u017cywcze znaczenie dodatkowych substancji zawartych w napoju alkoholowym, jak np. resweratol zawarty w czerwonym winie sprzyjaj\u0105cy procesom zwi\u0105zanym z d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105 organizmu cz\u0142owieka. Prawid\u0142owe od\u017cywianie z u\u017cyciem alkoholu oznacza poprawn\u0105 wiedz\u0119 o dzia\u0142aniu tej substancji i konstruktywnym sposobie jej stosowania. B\u0142\u0119dy \u017cywieniowe<\/span> mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do si\u0119gni\u0119cia po alkohol i w dalszej perspektywie do uzale\u017cnienia. Przyczyny \u017cywieniowe nadmiernego picia alkoholu sprowadzaj\u0105 si\u0119 do powszechnie pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w, a wi\u0119c nadmiaru soli, mi\u0119sa, t\u0142uszcz\u00f3w niskiej jako\u015bci oraz konserwant\u00f3w chemicznych. Dieta zbudowana w oparciu o te produkty prowadzi do zmian w organizmie i mo\u017ce powodowa\u0107 takie objawy jak: nasilenie stan\u00f3w depresyjnych, przyczynia\u0107 si\u0119 do wybuch\u00f3w gniewu, zaognia\u0107 stany zapalne oraz wywo\u0142a\u0107 b\u0105d\u017a nasila\u0107 b\u00f3l. B\u0142\u0119dy \u017cywieniowe \u2013 niedostosowanie sposobu od\u017cywiania do rzeczywistych potrzeb organizmu poci\u0105ga za sob\u0105 du\u017co powa\u017cniejsze konsekwencje ni\u017c choroby dietozale\u017cne. Dzieje si\u0119 tak, gdy\u017c \u201ecia\u0142o(\u2026) ignorowane (\u2026) m\u015bci si\u0119 za zaniedbania kompulsywnym objadaniem si\u0119, seksem, anoreksj\u0105 czy uzale\u017cnieniami, dok\u0142adaj\u0105c do nich pogard\u0119 dla planety, zwierz\u0105t, wody i zdrowego jedzenia.\u201d (Stephen Buhner, The Fasting Path, Penguin,<\/em> New York 2003) Alkohol i inne u\u017cywki potrafi\u0105 przynie\u015b\u0107 w tych stanach kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 ulg\u0119, st\u0105d mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzrostu fizycznego zapotrzebowania na alkohol i jego dzia\u0142anie, kiedy ich d\u0142ugotrwale do\u015bwiadczamy. Na poziomie psychicznym<\/span> zale\u017cnie od dawki alkohol pobudza lub wygasza emocjonalnie, co jest \u017ar\u00f3d\u0142em przyjemno\u015bci. Spostrzegana czynno\u015b\u0107 picia wp\u0142ywa na to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 „jestem osob\u0105 pij\u0105c\u0105” i staje si\u0119 to \u017ar\u00f3d\u0142em r\u00f3\u017cnych emocji. Prawid\u0142owa lub nieprawid\u0142owa wiedza o dzia\u0142aniu alkoholu oraz umiej\u0119tno\u015bci, nawyki, wzorce w zakresie korzystania z alkoholu prowadz\u0105 do b\u0142\u0119dnych wybor\u00f3w z punktu widzenia potrzeb organizmu. B\u0142\u0119dy i braki w zakresie funkcji psychicznych – w zakresie wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci poznawczych, emocjonalnych, zaspokajania potrzeb mog\u0105 rodzi\u0107 zapotrzebowanie na dostarczenie ulgi i przyjemno\u015bci przez spo\u017cycie alkoholu zamiast innych celowych, konstruktywnych dzia\u0142a\u0144, w\u0142a\u015bciwych dla obszaru psychiki (ulg\u0119 osi\u0105gamy zaspokajaj\u0105c potrzeby, ale te\u017c „alternatywnie” \u2013 pij\u0105c alkohol). W obszarze duchowo\u015bci<\/span> \u2013 brak \u015bwiadomo\u015bci dotycz\u0105cej zar\u00f3wno prawdy o sensie i znaczeniu picia alkoholu w \u017cyciu cz\u0142owieka i dla funkcjonowania organizmu, ale tak\u017ce brak poczucia sensu, brak cel\u00f3w, brak kontaktu z ideami i warto\u015bciami mo\u017ce czynno\u015b\u0107 picia, jego skutki, sytuacje zwi\u0105zane z piciem alkoholu uczyni\u0107 najsensowniejszymi w \u017cyciu. Dostrzegamy tego przejawy u os\u00f3b uzale\u017cnionych, dla kt\u00f3rych picie alkoholu jest najwa\u017cniejszym lekiem, celem, sensem w \u017cyciu. Kumulacja b\u0142\u0119d\u00f3w i deficyt\u00f3w we wszystkich tych obszarach funkcjonowania organizmu nasila zapotrzebowanie na alkohol i czynno\u015b\u0107 picia jako niezb\u0119dn\u0105 organizmowi. Uzale\u017cnienie<\/span> od alkoholu w uj\u0119ciu holistycznym mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 jako stan r\u00f3wnowagi<\/span> osi\u0105gni\u0119ty przez organizm poprzez czynno\u015bci na\u0142ogowe \u2013 nadmiarowe spo\u017cycie alkoholu ustanowiony <\/span>pomi\u0119dzy<\/span> \u2013
1\/ obszarami, w kt\u00f3rych wyst\u0119powa\u0142y b\u0142\u0119dy i deficyty powoduj\u0105ce dysfunkcyjno\u015b\u0107 tych obszar\u00f3w i okre\u015blone dolegliwo\u015bci w nich – a
2\/ funkcj\u0105 od\u017cywiania \u2013 dostarczaj\u0105c\u0105 organizmowi poprzez du\u017ce dawki alkoholu wymaganego przez poszczeg\u00f3lne jego obszary poczucia ulgi i z\u0142udnego dobrostanu. Taki stan r\u00f3wnowagi dobrze t\u0142umaczy fakt domagania si\u0119 przez ca\u0142y organizm dalszych dawek alkoholu w zwi\u0105zku z b\u0142\u0119dami i niedomaganiem wszystkich jego obszar\u00f3w i funkcji. Natomiast powody wzrostu spo\u017cycia alkoholu w rozwoju uzale\u017cnienia mo\u017cna rozumie\u0107 jako: z jednej strony – dalszy skutek b\u0142\u0119du, jakim jest spo\u017cywanie cz\u0119sto du\u017cej ilo\u015bci alkoholu dla u\u015bmierzenia negatywnych skutk\u00f3w jego dzia\u0142ania zamiast niezb\u0119dnego po\u017cywienia, substancji i dzia\u0142a\u0144 koniecznych poszczeg\u00f3lnym niedomagaj\u0105cym obszarom organizmu – a z drugiej strony jako skutek b\u0142\u0119du \u017cywieniowego, polegaj\u0105cego na nawyku \u017cywieniowym sprowadzaj\u0105cym funkcje od\u017cywiania – zasilania poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w – do korzystania w nadmiernych ilo\u015bciach z jednej g\u0142\u00f3wnej substancji zasilaj\u0105cej, maj\u0105cej wspom\u00f3c wszystkie procesy. Bardzo istotnym czynnikiem wzmacniaj\u0105cym ten proces s\u0105 tak\u017ce zmiany w obszarze funkcji <\/span>duchowych<\/span>. Istotnym narz\u0119dziem kierowania sob\u0105 przez cz\u0142owieka jest \u015bwiadomo\u015b\u0107, wyznaczone cele i warto\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejsz\u0105 warto\u015bci\u0105 – ze wzgl\u0119du na funkcjonowanie i rozw\u00f3j \u015bwiadomo\u015bci – jest prawda, pozwalaj\u0105ca na pe\u0142ny i adekwatny kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 i wewn\u0119trzn\u0105, tak\u0105 jak\u0105 ona jest. Zmiany w obszarze duchowo\u015bci jakie dokona\u0142y si\u0119 w trakcie nasilaj\u0105cego si\u0119 spo\u017cywania alkoholu polega\u0142y na odbieganiu od prawdy o warto\u015bciach buduj\u0105cych cz\u0142owieka, ca\u0142y jego organizm i stanowi\u0105cych o jego rozwoju oraz fa\u0142szowaniu prawdy o rzeczywistym wp\u0142ywie alkoholu na wszystkie funkcje organizmu. W to miejsce natomiast by\u0142y eksponowane rola i warto\u015b\u0107 picia, stany z nim zwi\u0105zane, okoliczno\u015bci jakie temu towarzysz\u0105. Samo spo\u017cywanie alkoholu prowadzi\u0142o do jego dalszego ograniczaj\u0105cego wp\u0142ywu na \u015bwiadomo\u015b\u0107, czego efektem by\u0142y dalsze b\u0142\u0119dy w kontakcie z rzeczywisto\u015bci\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 i zewn\u0119trzn\u0105 oraz b\u0142\u0119dna ocena stanu warto\u015bci, cel\u00f3w, post\u0119p\u00f3w w rozwoju, sensie \u017cycia. Podstawowym \u015bwiadomym wnioskiem formu\u0142owanym przez osoby nadmiernie pij\u0105ce dotycz\u0105cym tego obszaru jest z\u0142udzenie o poprawno\u015bci funkcjonowania przez ca\u0142y organizm i w szczeg\u00f3lno\u015bci o poprawnie dzia\u0142aj\u0105cym obszarze kierowania \u2013 duchowo\u015bci. Przebijaj\u0105ca si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci fragmentaryczna wiedza o kryzysie, w jakim znajduje si\u0119 organizm, je\u015bli uruchamia organizm w jakim\u015b konstruktywnym kierunku \u2013 to jest to, co najwy\u017cej dostrze\u017cenie element\u00f3w kryzysu \u2013 trudno\u015bci, problem\u00f3w. Niestety wyb\u00f3r \u015brodka wychodzenia z kryzysu na poziomie duchowym \u2013 poszukiwania warto\u015bci i narz\u0119dzi pomocnych – koncentruje \u015bwiadomo\u015b\u0107 dalej tylko wok\u00f3\u0142 alkoholu i sprowadza si\u0119 albo do dalszego si\u0119gania po niego albo okresowego powstrzymania od niego. \u015awiadomo\u015b\u0107 rzeczywistych przyczyn kryzysu i prawdziwych \u015brodk\u00f3w zaradczych odnosz\u0105cych si\u0119 do oceny stanu ca\u0142ego organizmu i przywr\u00f3ceniu dzia\u0142a\u0144 prawid\u0142owych – ze wzgl\u0119du na ten stan wszystkich jego funkcji nie jest mo\u017cliwa. Dziej\u0119 si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na – po pierwsze w obszarze duchowym – zaw\u0119\u017cenie \u015bwiadomo\u015bci warto\u015bci do naczelnej roli alkoholu, po drugie \u2013 zaw\u0119\u017cenia \u015bwiadomo\u015bci przez samo spo\u017cycie alkoholu.<\/p>


POMOC OSOBIE UZALE\u017bNIONEJ W UJ\u0118CIU HOLISTYCZNYM<\/strong>
Powodem, dla kt\u00f3rego osoba uzale\u017cniona mo\u017ce szuka\u0107 pomocy mog\u0105 by\u0107 niedomagania i dolegliwo\u015bci z nimi zwi\u0105zane, w kt\u00f3rymkolwiek obszarze funkcjonowania organizmu \u2013 psychicznym, somatycznym, \u017cywieniowym, duchowym. Uzale\u017cnienie rozumiane jako osi\u0105gni\u0119ty zmieniony stan r\u00f3wnowagi<\/strong> w organizmie jest wspierane przez zmienione funkcjonowanie wszystkich jego obszar\u00f3w. W obszarze \u017cywienia<\/span> b\u0119dzie to na przyk\u0142ad w wyniku zaburzenia r\u00f3wnowagi bia\u0142kowo- w\u0119glowodanowej rezygnacja z tego, co normalnie w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony od\u017cywia organizm (np. warzywa i owoce), na rzecz pokarm\u00f3w t\u0142ustych, cukru, potraw s\u0142onych. Wystarczy spojrze\u0107, co znajduje si\u0119 na stole osoby pij\u0105cej. Bardzo niesmaczne by\u0142oby picie „pod” surowy og\u00f3rek czy jab\u0142ko. St\u0105d ciekawy fakt, i\u017c bardzo ma\u0142o os\u00f3b uzale\u017cnionych zdarza si\u0119 w\u015br\u00f3d wegetarian. W obszarze fizycznym<\/span> \u2013 soma \u2013 ugruntowuj\u0105cym si\u0119 sposobem funkcjonowania b\u0119dzie zahamowanie i wyczerpanie – jako skutek braku energii i wydatkowania jej wy\u0142\u0105cznie na aktywno\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 ze spo\u017cywaniem, przetwarzaniem alkoholu, odtruwaniem i usuwaniem skutk\u00f3w jego dzia\u0142ania oraz pobudzenie zwi\u0105zane ze znajdowaniem si\u0119 pod jego wp\u0142ywem, mimo braku innych substancji prawid\u0142owo zasilaj\u0105cych. Dochodzi do pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 usztywnienia jako skutek braku odpowiednich substancji koniecznych i nadmiaru niekt\u00f3rych (np. soli), ale tak\u017ce nawyk\u00f3w zwi\u0105zanych z piciem i trze\u017awieniem (raczej w bezruchu). Spowolnienie ruchowe i niech\u0119\u0107 do ruchu, uczucie zesztywnienia w ciele i napi\u0119cie w wielu partiach mi\u0119\u015bni, pochylona sylwetka, zapadni\u0119ta klatka piersiowa, ci\u0119\u017cki oddech, zmniejszenie ruchomo\u015bci staw\u00f3w obwodowych i kr\u0119gos\u0142upa, zniech\u0119caj\u0105ce do poruszania i aktywno\u015bci. K\u0142opoty ze snem lub\/i permanentne zm\u0119czenie dodatkowo wyczerpuj\u0105ce. Z\u0142a jako\u015b\u0107 sk\u00f3ry i w\u0142os\u00f3w (kolor, spr\u0119\u017cysto\u015b\u0107, przesuwalno\u015b\u0107, zmiany alergiczne czy z nietolerancji pokarmowych), zak\u0142\u00f3cone funkcjonowanie gruczo\u0142\u00f3w potowych oraz \u0142ojowych. Oczywi\u015bcie dochodz\u0105 do tego przewlek\u0142e schorzenia w obr\u0119bie organ\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w najs\u0142abszych w organizmie danej osoby i najbardziej nara\u017conych na dzia\u0142anie alkoholu, „leczone” alkoholem. W obszarze psychicznym<\/span> \u2013 emocje g\u0142\u00f3wnie wywo\u0142ane s\u0105 piciem i trze\u017awieniem fizycznym oraz okresowymi stanami abstynencji. Procesy poznawcze s\u0105 zahamowane bezpo\u015brednim wp\u0142ywem alkoholu. Nadu\u017cywanie substancji chemicznych wi\u0105\u017ce z: zak\u0142\u00f3ceniami w obr\u0119bie kory przedczo\u0142owej \u2013 odpowiedzialnej za koncentracj\u0119, planowanie, kontrolowanie impuls\u00f3w i podejmowanie dobrych (lub z\u0142ych) decyzji, z zak\u0142\u00f3ceniami w obr\u0119bie kory zakr\u0119tu obr\u0119czy \u2013 umo\u017cliwiaj\u0105cej przenoszenie uwagi z jednej my\u015bli na drug\u0105 i zmian\u0119 zachowania (elastyczno\u015b\u0107) oraz w obr\u0119bie uk\u0142adu limbicznego, kontroluj\u0105cego m.in. nastr\u00f3j (gdy on szwankuje ludzie maj\u0105 problemy ze zmienno\u015bci\u0105 nastroj\u00f3w i negatywnymi my\u015blami). Potwierdzone s\u0105 zwi\u0105zki nadu\u017cywania substancji psychoaktywnych z agresj\u0105 i funkcjami wykonawczymi m\u00f3zgu, a tak\u017ce z os\u0142abionymi procesami decyzyjnymi, stawiaj\u0105cymi dan\u0105 osob\u0119 w sytuacjach wysokiego ryzyka. W obszarze duchowo\u015bci<\/span> \u2013 w zwi\u0105zku ze zmianami w obszarze \u015bwiadomo\u015bci i b\u0142\u0119dn\u0105 ocen\u0105 stanu organizmu pojawia si\u0119 utrata poczucia sensu \u017cycia, utrata kontaktu z warto\u015bciami a w to miejsce – picie i jego skutki lub mo\u017cliwo\u015b\u0107 zachowania okresowej abstynencji – nadaj\u0105 \u017cyciu sens. W miejsce \u015bwiadomo\u015bci stanu i cel\u00f3w pojawia si\u0119 brak \u015bwiadomo\u015bci, rozmijanie si\u0119 z prawd\u0105 na temat zasilania organizmu\/braku zasilania – roli alkoholu, widzenie ca\u0142o\u015bci organizmu przechodzi we fragmentaryczne postrzeganie. Przyk\u0142ady typowych dla uzale\u017cnienia dolegliwo\u015bci i powod\u00f3w zg\u0142aszania po pomoc:
1\/ w obszarze duchowym \u2013 brak poczucia sensu \u017cycia, apatia, konflikty warto\u015bci, utrata kontroli nad \u017cyciem, kryzysy, trudno\u015bci, bezradno\u015b\u0107 zamiast rozwoju, poczucia spe\u0142nienia, brak satysfakcji \u017cyciowej;
2\/ w obszarze psychicznym \u2013 przykre stany emocjonalne \u2013 l\u0119k, poczucie winy, wstyd, dezorientacja, trudno\u015bci i problemy z zaspokajaniem okre\u015blonych potrzeb psychicznych \u2013 zw\u0142aszcza bezpiecze\u0144stwa, potrzeb relacyjnych, pozytywnej samooceny;
3\/ w obszarze od\u017cywiania \u2013 skutki b\u0142\u0119d\u00f3w \u017cywieniowych – brak apetytu lub trudne do opanowania si\u0119ganie po okre\u015blone pokarmy, destrukcyjne nawyki \u017cywieniowe – objadanie si\u0119 po\u017cywieniem o ma\u0142ej warto\u015bci od\u017cywczej, chudni\u0119cie lub tycie, typowe dla z\u0142ej diety i identyfikowane z ni\u0105 dolegliwo\u015bci g\u0142\u00f3wnie ze strony uk\u0142adu pokarmowego
4\/ w obszarze fizycznym \u2013 b\u00f3le, sztywno\u015b\u0107, napi\u0119cie, problemy z poruszaniem, niech\u0119\u0107 do aktywno\u015bci fizycznej lub konkretne dolegliwo\u015bci wewn\u0119trzne, wymagaj\u0105ce interwencji medycznej.<\/p>

Proces pomagania w uj\u0119ciu holistycznym, integruj\u0105cym zmierza do przywr\u00f3cenia w\u0142a\u015bciwego funkcjonowania ca\u0142ego organizmu i w\u0142a\u015bciwej r\u00f3wnowagi . Celem pomocy jest:
1\/ diagnoza przyczyny dolegliwo\u015bci poszukiwana w powi\u0105zaniach dolegliwo\u015bci i obszaru, w kt\u00f3rym si\u0119 pojawi\u0142a z pozosta\u0142ymi obszarami i funkcjami organizmu,
2\/ pomoc w przywr\u00f3ceniu r\u00f3wnowagi w organizmie poprzez ustanowienie nowych, zdrowych \u2013 prawid\u0142owych powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi obszarami i umo\u017cliwienie organizmowi normalnego funkcjonowania, prze\u017cycia i rozwoju. Praca nad podj\u0119ciem takich zmian mo\u017ce si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 od dowolnego obszaru, bo i tak specjalista pracuj\u0105cy nad tym obszarem dostarcza pacjentowi informacji o ca\u0142ym organizmie \u2013 przyczynach dolegliwo\u015bci tkwi\u0105cych we wszystkich pozosta\u0142ych obszarach. Dokonuje si\u0119 w ten spos\u00f3b podstawowa zmiana w obr\u0119bie \u015bwiadomo\u015bci pacjenta polegaj\u0105ca na zobaczeniu przez niego ca\u0142ego swojego organizmu, wszystkich niekorzystnych w nim powi\u0105za\u0144. Specjalista pracuj\u0105cy nad danym obszarem np. od\u017cywianiem – dietetyk<\/span> udziela wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych swojego obszaru w kierunku \u2013 eliminowania czynnika niepo\u017c\u0105danego, podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 pomagaj\u0105cych w usuwaniu skutk\u00f3w jego dzia\u0142ania oraz wspomagaj\u0105cych organizm w procesie powrotu do normalno\u015bci. Ciekawe jest, \u017ce w tradycyjnej medycynie chi\u0144skiej podstawowym zaleceniem dietetycznym dla os\u00f3b maj\u0105cych problem alkoholowy jest rezygnacja z u\u017cywania soli. Metod\u0105 pracy na tym etapie b\u0119d\u0105 indywidualne konsultacje, edukacja \u017cywieniowa oraz trening \u017cywieniowy. Pacjent mo\u017ce wspomaga\u0107 ten proces udzia\u0142em w grupie pracuj\u0105cej nad wspomaganiem zmian (wzmacniania samokontroli), jakie podj\u0119li jej uczestnicy w r\u00f3\u017cnych obszarach. Podobnie w obszarze zdrowia fizycznego<\/span> \u2013 konieczna b\u0119dzie konsultacja i pomoc lekarza w odniesieniu do stwierdzonych schorze\u0144. Wa\u017cn\u0105 osob\u0105 w powrocie tego obszaru do normalno\u015bci jest praca z fizjoterapeut\u0105<\/span>, kt\u00f3ry oceni stan wydolno\u015bci organizmu pod wzgl\u0119dem aktywno\u015bci fizycznej, zaleci pacjentowi dzia\u0142ania lub podejmie zabiegi wspomagaj\u0105ce aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 organizmu, dostosowan\u0105 do kolejnych cel\u00f3w jakimi s\u0105 odtruwanie, uruchomienie i odzyskanie elastyczno\u015bci, rozlu\u017anienie i normalna aktywno\u015b\u0107 konieczna normalnie funkcjonuj\u0105cemu organizmowi. Dzia\u0142ania podejmowane w obszarze somatycznym b\u0119d\u0105 si\u0119 sprowadza\u0107 do zabieg\u00f3w uruchamiaj\u0105cych i odblokowuj\u0105cych (np. masa\u017ce, terapia czaszkowo-krzy\u017cowa, \u0107wiczenia oddechowe). Konsultacje s\u0142u\u017c\u0105 edukacji na temat funkcjonowania ca\u0142ego organizmu \u2013 przyczyn dolegliwo\u015bci tkwi\u0105cych we wszystkich pozosta\u0142ych obszarach oraz udzieleniu wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych podejmowania przez pacjenta stopniowych dzia\u0142a\u0144 wspomagaj\u0105cych aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 (od spaceru na \u015bwie\u017cym powietrzu po bardziej zaawansowane, dostosowane do konkretnego organizmu rodzaje aktywno\u015bci, wysi\u0142ku, sportu). Wa\u017cnym dzia\u0142aniem w tym obszarze s\u0105 treningi zwi\u0119kszaj\u0105ce umiej\u0119tno\u015bci identyfikacji sygna\u0142\u00f3w cia\u0142a i ich interpretacji. W obszarze zdrowia psychicznego<\/span> \u2013 podobnie jak w pozosta\u0142ych obszarach wa\u017cne jest wskazanie przyczyn problem\u00f3w tkwi\u0105cych w funkcjonowaniu ca\u0142ego organizmu i mo\u017cliwo\u015bci wspierania psychiki zmianami w pozosta\u0142ych obszarach (diecie, aktywno\u015bci fizycznej, duchowo\u015bci). Podstawowym celem pomocy jest tutaj wyeliminowanie dzia\u0142a\u0144 i nawyk\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych stres i napi\u0119cie na rzecz form aktywno\u015bci i dzia\u0142a\u0144 je redukuj\u0105cych. Podobnie jak w innych obszarach opr\u00f3cz edukacji na temat funkcjonowania ca\u0142ego organizmu i jego wewn\u0119trznych powi\u0105za\u0144 specjalista psycholog lub psychoterapeuta podejmuje konsultacje diagnozuj\u0105ce przyczyny problem\u00f3w w powi\u0105zaniu z pozosta\u0142ymi obszarami funkcjonowania, prowadzi treningi umiej\u0119tno\u015bci w zakresie redukcji stresu, rozpoznawania i ekspresji emocji oraz identyfikacji sygna\u0142\u00f3w psychicznych wskazuj\u0105cych na stan organizmu, trening zaspokajania potrzeb i rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, treningi usprawniaj\u0105ce funkcje poznawcze, ewentualnie treningi zwi\u0105zane z nabywaniem konkretnych umiej\u0119tno\u015bci \u017cyciowych np. interpersonalnych. Doradca duchowy<\/span> odnosi si\u0119 do stanu \u015bwiadomo\u015bci cz\u0142owieka zw\u0142aszcza w kierunku rozumienia kim jest, po \u017cyje, do czego s\u0142u\u017cy mu jego organizm, jakie cele ma do osi\u0105gni\u0119cia. Paul Pitchford twierdzi, \u017ce \u201estyl \u017cycia odzwierciedla nasze potrzeby zgodnie z naszym poziomem \u015bwiadomo\u015bci.\u201d Zatem codzienne decyzje pocz\u0105wszy od tego, co jemy, jak sp\u0119dzamy czas, s\u0105 odzwierciedleniem obrazu tego, kim jeste\u015bmy dla siebie, czy te\u017c inaczej jak\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 siebie, swojej natury, potrzeb, wreszcie warto\u015bci posiadamy. \u015awiadomo\u015b\u0107 t\u0119 Paul Pitchford rozumie jako \u201ewgl\u0105d w potrzeby osadzone w osobistych warto\u015bciach.\u201d Dr nauk medycznych Preeti Agrawall twierdzi wr\u0119cz, \u017ce wszyscy ludzie od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 i podejmuj\u0105 wszelkie aktywno\u015bci w spos\u00f3b idealny dla siebie! To znaczy w spos\u00f3b idealnie odzwierciedlaj\u0105cy to, kim s\u0105 dla siebie, czy te\u017c za kogo si\u0119 uwa\u017caj\u0105. Istnieje zatem w opinii Dr Preeti Agrawal doskona\u0142y zwi\u0105zek pomi\u0119dzy tym, co robimy, a tym czym jeste\u015bmy, czy te\u017c uwa\u017camy, \u017ce jeste\u015bmy. W takim rozumieniu styl \u017cycia ludzi z zachodnich spo\u0142ecze\u0144stw odzwierciedla to, jak\u0105 posiadaj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 siebie i swoich potrzeb. Id\u0105c za tym tokiem rozumowania mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce podnoszenie \u015bwiadomo\u015bci wyznacza kierunek dla skutecznych strategii optymalizacji ca\u0142ego stylu \u017cycia.<\/p>

Jak zatem w praktyce pom\u00f3c dba\u0107 o rozwijanie \u015bwiadomo\u015bci? Metod jest wiele, pocz\u0105wszy od Mindfulness* praktykowanego w codziennych czynno\u015bciach jak: jazda komunikacj\u0105 miejsk\u0105, mycie naczy\u0144, branie prysznica, spacer itd., poprzez regulacj\u0119 oddechu, medytacj\u0119 czy modlitw\u0119. Warto wiedzie\u0107, \u017ce istniej\u0105 naukowe dowody potwierdzaj\u0105ce korzystny wp\u0142yw odmawiania mantry i r\u00f3\u017ca\u0144ca na zdrowie. Badania takie przeprowadzi\u0142 dr Luciano Bernardi z Uniwersytetu Pavia we W\u0142oszech, zajmuj\u0105cy si\u0119 od lat autonomicznymi rytmami cia\u0142a: rytm bicia serca, oddech, ci\u015bnienie krwi itd. Utrzymanie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy tymi biorytmami jest bardzo precyzyjnym wska\u017anikiem dobrego zdrowia. Doktor Bernardi odkry\u0142, \u017ce odmawianie \u201eZdrowa\u015b Mario\u201d (po \u0142acinie) oraz recytacja najbardziej znanej mantry buddyzmu: \u201eOm-Mani-Padme-Hum\u201d powoduje (u odmawiaj\u0105cych je os\u00f3b) ju\u017c po kilku minutach automatyczne przej\u015bcie na naturalny rytm waha\u0144 funkcji biologicznych (sze\u015b\u0107 oddech\u00f3w na minut\u0119). Urz\u0105dzenia pomiarowe w laboratorium zarejestrowa\u0142y kolejno rezonowanie wszystkich rytm\u00f3w biologicznych oraz ich wzajemne wzmacnianie. W wyniku tego badania uzyskano p\u0142ynny harmonijny wykres charakterystyczny dla stan\u00f3w empatii, zadowolenia, wdzi\u0119czno\u015bci. Doktor Bernardini potwierdzi\u0142 tym samym w swych badaniach harmonizuj\u0105cy rytmy biologiczne wp\u0142yw tradycyjnych praktyk religijnych na popraw\u0119 samopoczucia i zachowanie zdrowia. Naukowcy ameryka\u0144skiego Narodowego Instytutu Zdrowia pod kierownictwem J.F. Thayler potwierdzili odkrycie doktora Bernardiego i wykazali liczne prozdrowotne oddzia\u0142ywania \u201etechnik\u201d r\u00f3wnowa\u017cenia autonomicznych rytm\u00f3w cia\u0142a. Dowiedli \u017ce: wzmacniaj\u0105 one funkcjonowanie uk\u0142adu immunologicznego, \u0142agodz\u0105 stany zapalne, poprawiaj\u0105 regulacj\u0119 poziomu cukru we krwi, redukuj\u0105 powik\u0142ania pocukrzycowe oraz stabilizuj\u0105 w\u0142a\u015bciwe ci\u015bnienie krwi, ograniczaj\u0105 niewydolno\u015b\u0107 serca, a nawet obni\u017caj\u0105 ryzyko nag\u0142ego zgonu. Paul Pitchford zaleca, aby na co dzie\u0144 dba\u0107 o utrzymanie spokoju umys\u0142u, odpr\u0119\u017cenie i skupienie, co uznaje za warunek rozwijania autorefleksji. Ostatecznie stwierdza, \u017ce zdolno\u015b\u0107 zachowania r\u00f3wnowagi mentalnej sprawia, i\u017c styl \u017cycia, w tym spos\u00f3b od\u017cywiania, podejmowana aktywno\u015b\u0107 fizyczna itd. b\u0119d\u0105 jakby automatycznie kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 tak, by zachowa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119. Stanie si\u0119 tak, gdy\u017c – jak pami\u0119tamy – styl \u017cycia odzwierciedlaj\u0105c nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 niejako dopasowuje si\u0119 do niej. Dalajlama uwa\u017ca, \u017ce cz\u0142owiek zachodu mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 szcz\u0119\u015bcia poprzez dba\u0142o\u015bci o sw\u00f3j rozw\u00f3j umys\u0142owy, kt\u00f3ry nazywa \u201educhowym.\u201d Pisze, \u017ce cudowny umys\u0142 cz\u0142owieka mo\u017ce stanowi\u0107 dla niego \u017ar\u00f3d\u0142o si\u0142y oraz szcz\u0119\u015bliwej przysz\u0142o\u015bci, pod warunkiem, \u017ce b\u0119dziemy go w\u0142a\u015bciwie wykorzystywa\u0107. W przeciwnym razie, staje si\u0119 przyczyn\u0105 nieszcz\u0119\u015bcia i udr\u0119ki. Idea ta znajduje uznanie i praktyczne zastosowanie w nowoczesnych nurtach psychologicznych, jak na przyk\u0142ad w terapii akceptacji i zaanga\u017cowania ACT – umieszczonej w ameryka\u0144skim Narodowym Rejestrze Praktyk Medycznych Opartych na Dowodach (The National Registry of Evidence-based Programs and Practices -NREPP), prowadzonym przez Ameryka\u0144skie Federalne Ministerstwo Zdrowia (Department of Health and Human Services). Steven Hayes, Kirk Strosahl i Kelly Wilson, tw\u00f3rcy ACT, opracowali w oparciu o model funkcjonowania ludzkiego umys\u0142u swoj\u0105 terapi\u0119, kt\u00f3rej sedno mo\u017cna by zawrze\u0107 w znanych s\u0142owach kreda spokoju: \u201eAkceptuj ze spokojem to, czego nie mo\u017cesz zmieni\u0107, miej odwag\u0119 zmieni\u0107 to co mo\u017cesz zmieni\u0107 i pog\u0142\u0119biaj m\u0105dro\u015b\u0107, by odr\u00f3\u017cni\u0107 jedno od drugiego.\u201d Tak\u0105 ukierunkowan\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 duchowy przyw\u00f3dca Tybetu, widzi jako jeden z atrybut\u00f3w, czy te\u017c przejaw\u00f3w duchowo\u015bci. Dysponuj\u0105c ni\u0105, w oparciu o dost\u0119pn\u0105 wiedz\u0119 potrafimy odr\u00f3\u017cni\u0107 korzystne i niekorzystne skutki naszych dzia\u0142a\u0144 i podejmowa\u0107 optymalne decyzje. Bardzo wa\u017cne jest, by\u015bmy umieli rozpozna\u0107 prawdziwe motywy naszych pragnie\u0144 i dzia\u0142a\u0144. Rozwijaj\u0105c wiedz\u0119 o naturalnych przyczynach w\u0142asnego zachowania mo\u017cemy w spos\u00f3b wymierny zwi\u0119kszy\u0107 mo\u017cliwo\u015bci swojego dzia\u0142ania. M\u0105dro\u015b\u0107 zasilona wiedz\u0105 pomaga nie tylko zrozumie\u0107, ale daje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 kreowania siebie oraz otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci w spos\u00f3b rozumny – niepozbawiony sensu. Tw\u00f3rca logoterapii – profesor neurologii i psychiatrii Uniwersytetu Wiede\u0144skiego Viktor E. Frankl – widzi cz\u0142owieka jako istot\u0119 odpowiedzialn\u0105 i zobowi\u0105zan\u0105 do sta\u0142ego urzeczywistniania sensu, jaki potencjalnie niesie ze sob\u0105 ka\u017cda sytuacja \u017cyciowa. Podstawowym zadaniem logoterapii jest u\u015bwiadomienie cz\u0142owiekowi wymiaru jego odpowiedzialno\u015bci. Jednocze\u015bnie pozostawia mu decyzj\u0119 w kwestii tego, przed kim i za co czuje si\u0119 odpowiedzialny. To od ka\u017cdego z nas zale\u017cy czy i w jakim zakresie przyjmiemy na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 przed w\u0142asnym cia\u0142em, rodzin\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci dzie\u0107mi (nawet tymi potencjalnymi), spo\u0142ecze\u0144stwem, czy wreszcie przed w\u0142asnym sumieniem. Jednocze\u015bnie Viktor E. Frankl dostrzega w odpowiedzialno\u015bci \u201eistot\u0119 ludzkiej egzystencji.\u201d Rzecz w tym zatem, aby znajdowa\u0107 trafne rozwi\u0105zania dla zada\u0144 i problem\u00f3w, jakie co dzie\u0144 staj\u0105 przed nami, podejmowa\u0107 w\u0142a\u015bciwe decyzje i zgodnie z nimi post\u0119powa\u0107, aby urzeczywistni\u0107 sens swojego istnienia. Chodzi o to, aby m\u00f3c do\u015bwiadcza\u0107 satysfakcji, spe\u0142nienia, rado\u015bci i wreszcie szcz\u0119\u015bcia niezale\u017cnie od tego co nam przynosi los. Viktor E. Frankl, uwa\u017ca, \u017ce \u201eumiej\u0119tno\u015b\u0107 wznoszenia si\u0119 ponad (\u2026) i si\u0119gania poza\u201d uwarunkowania biologiczne, psychologiczne lub socjologiczne, stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0119 ludzkiej natury. Niestety zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto takie okoliczno\u015bci, \u017ce mimo stara\u0144 nie jest to osi\u0105galne. Dlatego cz\u0119sto potrzeba nam emocjonalnej transformacji, aby\u015bmy mogli znale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0119 \u017cyciow\u0105 i nie pozwoli\u0107, by determinowa\u0142a nas nasza historia. W takich wypadkach nieodzowna okazuje si\u0119 psychoterapia. Nie uda si\u0119 bowiem \u201edo\u015bwiadcza\u0107 satysfakcji, spe\u0142nienia, rado\u015bci i wreszcie szcz\u0119\u015bcia niezale\u017cnie od tego co nam przynosi los, je\u015bli nie pogodzimy si\u0119 ze swoim dotychczasowym \u017cyciem.
Dok\u0142adnie to samo za\u0142o\u017cenie le\u017cy u podstaw ACT – Acceptance Commitment Therapy. Stawiane przez jej autor\u00f3w tezy stanowi\u0105 pragmatyczne wskazania dla osi\u0105gni\u0119cia poprawy jako\u015bci \u017cycia, a co za tym idzie satysfakcji z \u017cycia. Po pierwsze w odr\u00f3\u017cnieniu od za\u0142o\u017cenia typowego dla wi\u0119kszo\u015bci terapii, ACT nie uznaje, \u017ce normalno\u015b\u0107 naszego do\u015bwiadczenia \u0142\u0105czy si\u0119 nieodzownie ze stanem zadowolenia. Przeciwnie wg ACT cierpienie psychologiczne jest komplementarn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego do\u015bwiadczenia! Nale\u017cy wi\u0119c pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce wszyscy go do\u015bwiadczamy. Viktor E. Frankl pisze wi\u0119cej: \u201eludzka egzystencja nie jest (\u2026) kompletna bez cierpienia i \u015bmierci. \u201dNa fakt , \u017ce nikt nie jest w stanie unikn\u0105\u0107 cierpienia ACT odpowiada: – \u201eact\u201d co oznacza \u201edzia\u0142aj\u201d! A jeszcze dok\u0142adniej: \u201eakceptuj\u201d w\u0142asne do\u015bwiadczenia i \u201edzia\u0142aj \u2013 zaanga\u017cuj si\u0119 we w\u0142asne \u017cycie.\u201d Stanie si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki \u201ezwi\u0119kszeniu zdolno\u015bci podejmowania dzia\u0142a\u0144 zgodnych z wybranymi przez siebie warto\u015bciami\u201d. Warto\u015bci widziane jako \u015bwiadomie obrane drogi \u017cycia, nadaj\u0105 mu sens poprzez wskazanie celu oraz budowanie motywacji dla d\u0142ugofalowych wzorc\u00f3w zachowa\u0144. Dlatego te\u017c w Terapii Akceptacji i Zaanga\u017cowania za punkt wyj\u015bcia uwa\u017ca si\u0119 odkrycie – poprzez praktykowanie uwa\u017cno\u015bci – indywidualnych warto\u015bci. Dzi\u0119ki nim mo\u017cna wyznaczy\u0107 cele i obra\u0107 kierunek zaanga\u017cowanego dzia\u0142ania. W ten spos\u00f3b osi\u0105gniesz cel, kt\u00f3ry zak\u0142ada terapia tj. \u201epopraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia, wzrost satysfakcji z \u017cycia.\u201d Jest to ostatecznym celem podej\u015bcia holistycznego, w tym tak\u017ce podej\u015bcia holistycznego w pomocy osobom uzale\u017cnionym.<\/p>

Na zako\u0144czenie chcieliby\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zasadnicza kwesti\u0119 dotycz\u0105c\u0105 pomagania w podej\u015bciu holistycznym, i\u017c – jak wydaje nam si\u0119, \u017ce wynika z powy\u017cszego tekstu \u2013 dzia\u0142ania prowadzone w tym podej\u015bciu musz\u0105 by\u0107 prowadzone zespo\u0142owo, przez specjalist\u00f3w reprezentuj\u0105cych opisane obszary funkcjonowania organizmu. Minimum to psycholog lub psychoterapeuta, dietetyk, lekarz, fizjoterapeuta. Pacjent zaczyna korzystanie z pomocy zg\u0142aszaj\u0105c si\u0119 do specjalisty, z kt\u00f3rego kompetencjami identyfikuje swoje dolegliwo\u015bci, Jednak\u017ce opr\u00f3cz formu\u0142owania zalece\u0144 dotycz\u0105cych zmian w identyfikowanym obszarze problem\u00f3w, ka\u017cdy ze specjalist\u00f3w d\u0105\u017cy do poszerzenia \u015bwiadomo\u015bci pacjenta w zakresie ca\u0142ego organizmu i jego powi\u0105za\u0144, tym samym motywuj\u0105c go do skorzystania z konsultacji z pozosta\u0142ymi specjalistami i pracy nad procesem zmiany w odniesieniu do innych obszar\u00f3w i funkcji. Proces ten ma dwa etapy \u2013 diagnostyczny \u2013 ko\u0144cz\u0105cy si\u0119 zespo\u0142ow\u0105 diagnoz\u0105 wzorc\u00f3w funkcjonowania pacjenta oraz propozycj\u0105 struktury pracy nad zmian\u0105. Drugi etap to realizacja zmian przy pomocy specjalist\u00f3w kolejno, zgodnie z ustalonym planem lub cz\u0119\u015bciowo r\u00f3wnocze\u015bnie, je\u015bli takie s\u0105 potrzeby i mo\u017cliwo\u015bci pacjenta. Uwagami tymi chcemy podkre\u015bli\u0107 konieczno\u015b\u0107 zespo\u0142owego dzia\u0142ania, przestrzegaj\u0105c przed d\u0105\u017ceniem do obejmowania ca\u0142ego procesu zmiany przez jedn\u0105 osob\u0119 pomagaj\u0105c\u0105. Wynika to zar\u00f3wno z idei holistycznego podej\u015bcia, jak r\u00f3wnie\u017c poparte jest do\u015bwiadczeniem program\u00f3w udzielaj\u0105cych pomocy w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b.
Literatura wykorzystana:<\/p>

Bibliografia:<\/strong>
Agrawal P., \u201eSi\u0142a jest w Tobie. Zdrowie cia\u0142a, emocji i ducha w drugiej po\u0142owie \u017cycia<\/em>\u201d.Copyright \u00a9 Preeti Agrawal All rights reserved , s. 172
Antonovsky A., Rozwik\u0142anie tajemnicy zdrowia<\/em>, Warszawa 1996. Fundacja IPN.
Bernadi L., Sleight P., Bandinelli G., Effect of rosary prayer and yoga mantras on autonomic <\/em>cardiovascular rhythmus: comparative study<\/em>.\u201d British Medical Juornal\u201d, 323, 2001, s. 1446-1449.
Campbell Colin T. i Thomas M. Campbell II (2011) \u201eNowoczesne zasady od\u017cywiania<\/em>\u201d \u0141\u00f3d\u017a: Galaktyka (17, 218, 222, 225, 227,228)
Dalajlama \u201eMoc wsp\u00f3\u0142czucia. Wyb\u00f3r wyk\u0142ad\u00f3w Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci XIV Dajlamy.<\/em>\u201d Dom Wydawniczy Rebis. Pozna\u0144 1999 (s.8) (s.10 – 11) (15-16) Frankl V. E. \u201e Cz\u0142owiek w poszukiwaniu sensu<\/em>.\u201d Wydawnictwo Czarna Owca Warszawa 2009.
G\u00f3rny M. Wydzia\u0142 Nauk o \u017bywieniu Cz\u0142owieka i Konsumpcji SGGW (2000). Czy wiesz co jesz. <\/em>Warszawa Pruszy\u0144ski i S-ka (s.141)
Grun A., Robben M.M., Znajd\u017a w\u0142asn\u0105 drog\u0119. Duchowe inspiracje do uzdrowienia zranie\u0144 z <\/em>przesz\u0142o\u015bci.<\/em>\u201d
Grun. A. \u201e\u0179r\u00f3d\u0142a si\u0142y wewn\u0119trznej. Unika\u0107 wyczerpania- wykorzysta\u0107 pozytywne energie.<\/em>\u201d Jedno\u015b\u0107 Herder Kielce 2006
Lorenz K. \u201eTak zwane z\u0142o<\/em>\u201d Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy 2003 Warszawa
\u0141uszczy\u0144ska Zmiana zachowa\u0144 zdrowotnych. Dlaczego dobre ch\u0119ci nie wystarcz\u0105?<\/em> 7. Gda\u0144skie Wydawnictwo Psychologiczne Gda\u0144sk 2004
Mroziak B., Czaba\u0142a J., W\u00f3jtowicz S., Poczucie koherencji a zaburzenia psychiczne<\/em>, Psychiatria Polska nr 3\/1997, 257-268.
Paul Pitchford (2010) \u201eOd\u017cywianie dla zdrowia<\/em>\u201d \u0141\u00f3d\u017a: Galaktyka ( 70,71, 72,118)
Romanowski W. , Eberhardt A.,: Profilaktyczne znaczenie zwi\u0119kszonej aktywno\u015bci ruchowej <\/em>cz\u0142owieka<\/em>. PZWL, Warszawa 1972.
Singel R. D. Uwa\u017cno\u015b\u0107. Trening pokonywania codziennych trudno\u015bci<\/em>, Czarna owca Warszawa 2011\u201d ( 56-57)
W\u00f3jtowicz-Dacka M., Zaj\u0105c-Lamparsk L. [red.] \u201eO \u015bwiadomo\u015bci. Wybrane <\/em>zagadnienia.<\/em>\u201d, 2007. Wydawnictwo Uniwersytetu im. Kazimierza Wielkiego. ( 17\u201339)<\/p>

Notka o autorach:<\/strong>
Leszek Kapler \u2013 psychoterapeuta, specjalista i superwizor psychoterapii uzale\u017cnie\u0144, trener- superwizor PTP, dyrektor Centrum Integracji Psychicznej w Warszawie
Teresa Majewska \u2013 doradca \u017cywieniowy, psychodietetyk
Marcin Bebelski \u2013 rehabilitant \u2013 fizjoterapeuta, psycholog<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszek A.KaplerTeresa MajewskaMarcin Bebelski HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 Podej\u015bcie holistyczne (holos – z gr. pe\u0142nia, ca\u0142o\u015b\u0107) to profesjonalna koncepcja pracy nad zdrowiem psychicznym i fizycznym w programach pomocy r\u00f3\u017cnym grupom os\u00f3b maj\u0105cym problemy psychologiczne (np. uzale\u017cnienia, depresja) lub\/i r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci fizyczne. Jest to znane ju\u017c staro\u017cytnym szko\u0142om leczenia podej\u015bcie, jednocze\u015bnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-pagebuilder-full-width.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-333","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\nHOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Leszek A.KaplerTeresa MajewskaMarcin Bebelski HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 Podej\u015bcie holistyczne (holos – z gr. pe\u0142nia, ca\u0142o\u015b\u0107) to profesjonalna koncepcja pracy nad zdrowiem psychicznym i fizycznym w programach pomocy r\u00f3\u017cnym grupom os\u00f3b maj\u0105cym problemy psychologiczne (np. uzale\u017cnienia, depresja) lub\/i r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci fizyczne. Jest to znane ju\u017c staro\u017cytnym szko\u0142om leczenia podej\u015bcie, jednocze\u015bnie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-21T20:26:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"32 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website\",\"url\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/\",\"name\":\"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\",\"description\":\"Horus\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg\",\"width\":353,\"height\":319},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#webpage\",\"url\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333\",\"name\":\"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-08-20T22:04:15+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-21T20:26:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/horuswsparcie.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143\"}]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","og_description":"Leszek A.KaplerTeresa MajewskaMarcin Bebelski HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 Podej\u015bcie holistyczne (holos – z gr. pe\u0142nia, ca\u0142o\u015b\u0107) to profesjonalna koncepcja pracy nad zdrowiem psychicznym i fizycznym w programach pomocy r\u00f3\u017cnym grupom os\u00f3b maj\u0105cym problemy psychologiczne (np. uzale\u017cnienia, depresja) lub\/i r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci fizyczne. Jest to znane ju\u017c staro\u017cytnym szko\u0142om leczenia podej\u015bcie, jednocze\u015bnie […]","og_url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333","og_site_name":"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","article_modified_time":"2022-08-21T20:26:52+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"32 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website","url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/","name":"HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","description":"Horus","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#primaryimage","inLanguage":"pl-PL","url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg","contentUrl":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/poHol.jpg","width":353,"height":319},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#webpage","url":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333","name":"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143 - HORUS - Holistyczne Odzyskiwanie R\u00f3wnowagi, Uwa\u017cno\u015bci i Samokontroli","isPartOf":{"@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#primaryimage"},"datePublished":"2022-08-20T22:04:15+00:00","dateModified":"2022-08-21T20:26:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/?page_id=333#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HOLISTYCZNA INTEGRUJ\u0104CA TERAPIA UZALE\u017bNIE\u0143"}]}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=333"}],"version-history":[{"count":51,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/333\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":412,"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/333\/revisions\/412"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/horuswsparcie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}